Strona główna » Artykuły » Płodność » Antykoncepcja po stosunku

Antykoncepcja po stosunku

Antykoncepcja po stosunku
Antykoncepcja „po stosunku”, czyli postkoitalna jest nazywana także „antykoncepcją awaryjną”, „w razie zagrożenia”, „antykoncepcją ratunkową” lub „dnia następnego”. W jaki sposób działa ta metoda antykoncepcji, jakie są wskazania do jej zastosowania i ograniczenia? Z  jakimi powikłaniami wiąże się jej zastosowanie? Na ile jest niezawodna i od czego zależy jej skuteczność?

CO TO JEST ANTYKONCEPCJA PO STOSUNKU?

Większość środków antykoncepcyjnych stosuje się w odpowiednim czasie przed stosunkiem (środki mechaniczne, chemiczne) lub w sposób ciągły (np. hormonalne tabletki antykoncepcyjne). W przypadkach niezastosowania żadnej antykoncepcji możliwe jest użycie środków postkoitalnych. Antykoncepcja postkoitalna to każdy sposób zapobiegania ciąży po stosunku. Środki postkoitalne to takie, które stosuje się maksymalnie do czasu implantacji, która następuję około 7 dnia po zapłodnieniu. Środki zastosowane po tym czasie powinny być określone jako „poronne”, a nie „postkoitalne”.

JAK DZIAŁA ANTYKONCEPCJA „PO STOSUNKU”?

Antykoncepcja po stosunku ma przede wszystkim zapobiegać zapłodnieniu. W części przypadków, kiedy doszło już do zapłodnienia utrudnia lub uniemożliwia także implantację zarodka. Zapobieganie ciąży po stosunku może polegać na zastosowaniu doustnych środków hormonalnych lub natychmiastowym założeniu wkładki domacicznej. Najczęściej stosowaną metodą antykoncepcji „po stosunku” jest zażycie środków hormonalnych, zawierających gestageny. Ma ona na celu zapobiec owulacji, zaburza też fazę lutealną i zmienia właściwości wydzieliny macicy i dróg rodnych w taki sposób, że tworzą one środowisko niekorzystne dla plemników lub zapłodnionej komórki jajowej. Zastosowanie wkładki domacicznej ma na celu uniemożliwienie implantacji.

KIEDY MOŻNA ZASTOSOWAĆ ANTYKONCEPCJĘ „PO STOSUNKU”?

Najczęstszym wskazaniem do zastosowania tej metody zapobiegania ciąży jest stosunek płciowy bez zabezpieczenia. Zasadne jest także jej użycie w przypadku pęknięcia lub zsunięcia się prezerwatywy, niewłaściwego zastosowania metod naturalnych planowania rodziny (współżycie w czasie dni płodnych) lub metod hormonalnych (niezażycie środka hormonalnego). Antykoncepcja „po stosunku” może być zastosowana także w przypadku wysunięcia, przemieszczenia się wkładki wewnątrzmacicznej, a także u ofiar gwałtu, które nie stosowały innej antykoncepcji.

OD CZEGO ZALEŻY SKUTECZNOŚĆ ANTYKONCEPCJI POSTKOITALNEJ?

Czynnikiem decydującym o skuteczności tych metod jest czas ich zastosowania. Im później środki zostaną zastosowane tym mniej będą skuteczne. Środki hormonalne zażyte do 24 godzin po stosunku wykazują 95% skuteczność działania. Przyjęte 24-48 godzin po stosunku są skuteczne w 85%, a po 48-72 już tylko w 60%. Istotne jest także właściwe zastosowanie i przestrzeganie czasu przyjęcia kolejne dawki preparatu (jeśli występuje więcej niż jedna). Skuteczność antykoncepcji „ratunkowej” jest obliczona na podstawie liczby ciąż, do których doszło po jej zastosowaniu, w stosunku do teoretycznie możliwych ciąż.

Czasem nieskuteczność zastosowanej metody wynika z faktu zatajenia przez kobietę faktycznego czasu współżycia bez zabezpieczenia. Występujące po zażyciu tabletki wymioty również mogą obniżyć skuteczność metody. Również współżycie w trakcie stosowania metody postkoitalnej może prowadzić do ciąży.

SKUTKI UBOCZNE ŚRODKÓW HORMONALNYCH „PO STOSUNKU”

Jednorazowa, duża dawka gestagenów może wywoływać w organizmie takie skutki uboczne jak:

  • bóle i zawroty głowy,
  • nudności i wymioty,
  • biegunka i bóle brzucha,
  • nieregularne i nieprawidłowe krwawienie po zastosowaniu preparatu oraz w kolejnym cyklu.

PRZECIWWSKAZANIA DO ZASTOSOWANIA ANTYKONCEPCJI „RATUNKOWEJ”

Podstawowym, bezwzględnym przeciwwskazaniem jest istniejąca ciąża. Zastosowanie takiej antykoncepcji nie powinno spowodować przerwania istniejącej ciąży. W przypadku metod hormonalnych przeciwwskazaniami są także ciężkie choroby wątroby i układu pokarmowego (choroba Crohna, zaburzenia wchłaniania). Nie jest zalecane stosowanie gestagenowej metody zapobiegania ciąży po stosunku jako stałej antykoncepcji, a także stosowanie jej kilkakrotnie w tym samym cyklu. Ponadto w przypadku wkładek domacicznych przeciwwskazania są takie same, jak w przypadku stosowania ich jako antykoncepcji „przed stosunkiem”.

Antykoncepcja „po stosunku” wykazuje dużą skuteczność i w wielu przypadkach pomaga uniknąć niepożądanej ciąży. Niemniej jednak nie jest zalecane częste, czy stałe jej stosowanie. Powinna pozostać metodą „awaryjną”, stosowaną w wyjątkowych sytuacjach.

Autor: Maria Lepucka

Maria Lepucka
Położna, certyfikowany doradca laktacyjny, doktorantka Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Zajmuje się pracą naukową i dydaktyczną z zakresu położnictwa i ginekologii, a także prowadzeniem edukacji przedporodowej dla przyszłych rodziców i opieką nad pacjentkami w każdym wieku. Prowadzi prywatną praktykę położniczą z poradnią laktacyjną we Wrocławiu: https://poloznawroclaw.pl. Założycielka i główna autorka wpisów i artykułów w portalu FeminaSum.pl. Więcej »

Nie przegap

Zakrzepica przy antykoncepcji hormonalnej

Zakrzepica przy antykoncepcji hormonalnej

Niewiele kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną zdaje sobie sprawę, że może się ona przyczyniać do rozwoju …

Jeden komentarz

  1. Ja znam tylko nadtlenek wodoru do tego ale nie wiem jak to działa i jaka skuteczność.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.