Strona główna » Artykuły » Poród » Cięcie cesarskie – powikłania u mamy i dziecka

Cięcie cesarskie – powikłania u mamy i dziecka

Cięcie cesarskie - powikłania dla mamy i dzieckaCięcie cesarskie jest coraz powszechniej stosowaną w położnictwie operacją. Wskazania do zabiegu są wciąż rozszerzane, a temat cięcia cesarskiego na życzenie pacjentki powraca co jakiś czas jak bumerang. Po części dzieje się tak dlatego, że cięcie cesarskie jest obecnie bezpiecznym zabiegiem ale też dlatego, że same pacjentki czasem nie traktują takiego ukończenia ciąży jako poważnego zabiegu operacyjnego i domagają się go jako łatwiejszego i bezpieczniejszego. Należy jednak pamiętać, że powikłania po cięciu cesarskim mogą być naprawdę poważne.

OD CZEGO ZALEŻĄ POWIKŁANIA PO CIĘCIU CESARSKIM

Stan mamy i dziecka oraz powikłania po cięciu cesarskim zależą w dużej mierze od tego jakie były wskazania do cięcia cesarskiego. Jeśli przyczyną był stan zagrożenia dziecka, postępujące wewnątrzmacicznie niedotlenienie, możemy się spodziewać, że noworodek nie urodzi się w stanie dobrym. Jeżeli przyczyną operacji był krwotok z oddzielającego się przedwcześnie łożyska, po zabiegu zarówno matka jak i dziecko mogą wymagać dalszego leczenia. Noworodek urodzony przedwcześnie będzie najprawdopodobniej wymagał opieki neonatologicznej. Jednak takie powikłania po cięciu cesarskim nie są bezpośrednio związane z operacją, a wynikają z występujących już wcześniej nieprawidłowości.

Należy jednak pamiętać o tym, że również sam zabieg operacyjny jest obarczony zwiększonym ryzykiem dla matki i dziecka. Powikłania po cięciu cesarskim występują u zdrowych matek, a także u noworodków, u których nie stwierdzono wad, u dzieci, które urodziły się o czasie i przed wydobyciem nie stwierdzono wykładników zagrożenia płodu. Skoro ciąża rozwijała się prawidłowo co jest przyczyną takich powikłań? Sama operacja, jaką jest cięcie cesarskie. Częstość ich występowania jest zdecydowanie większa niż częstość występowania powikłań po porodach fizjologicznych. Oprócz bezpośrednich powikłań coraz częściej mówi się o negatywnych, odległych skutkach cięcia cesarskiego jako nieprawidłowej drodze  i mechanizmie porodu. Głównie ze względu na tą sytuację cięcia cesarskie na życzenie pacjentki wciąż nie są rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, a Światowa Organizacja Zdrowia zaleca zmniejszenie odsetka cięć cesarskich we wszystkich ośrodkach położniczych, także szpitalach klinicznych.

POWIKŁANIA PO CIĘCIU CESARSKIM U MATKI

Powikłania po cięciu cesarskim, występujące u matki można podzielić na położnicze, pozapołożnicze (w tym anestezjologiczne) oraz psychiczne.

Powikłania położnicze są związane z nieprawidłowym mechanizmem urodzenia dziecka. W czasie porodu fizjologicznego wydzielana jest oksytocyna – hormon, stymulujący wydzielanie mleka i skurcze macicy. Wielogodzinne skurcze obkurczają macicę, powodując urodzenie dziecka, a następnie oddzielenie i urodzenie łożyska. Dalsze skurcze zamykają naczynia krwionośne w ranie po łożysku, ograniczając do minimum krwawienie. Utrata krwi w czasie powodu fizjologicznego wynosi ok. 300ml. W przypadku cięcia cesarskiego zarówno dziecko, jak i cała zawartość macicy (łożysko, wody płodowe) wydobywane są przez chirurga. Po operacji pacjentka otrzymuje kroplówkę z syntetyczną oksytocyną, aby doszło do obkurczenia macicy i zmniejszenia krwawienia. Utrata krwi w czasie cięcia cesarskiego wynosi 500-1000ml. Krwawienie, występujące po cięciu cesarskim w pierwszych godzinach może być większe niż po porodzie drogami natury (nim dojdzie do prawidłowego obkurczenia macicy), potem powinno być podobne. Po cięciu cesarskim znacznie częściej zdarza się jednak tzw. atonia macicy, czyli brak jej prawidłowego obkurczania. Skutkiem takiej sytuacji może być masywny krwotok, stanowiący zagrożenie dla życia matki. W takich sytuacjach czasem konieczne jest usunięcie macicy, aby uratować życie kobiety, jednakże wiąże się to z tym, że już nigdy nie urodzi ona dziecka.

Karmienie piersią po cięciu cesarskim również może być utrudnione. Wykazano, że matki po cięciu cesarskim później przystawiają swoje maluchy do piersi, częściej mają problemy z laktacją i częściej rezygnują z karmienia naturalnego, podając dzieciom sztuczne mieszanki. Może być to związane zarówno ze stresem okołooperacyjnym u matki i dziecka, jak również z podażą dużych dawek oksytocyny, które przez wiele godzin po operacji hamują naturalny odruch oksytocynowy, co utrudnia wypływ mleka z piersi. Matka po operacji jest przez kilka godzin unieruchomiona – musi pozostać w pozycji lezącej na płasko, dziecko często jest oddzielone od matki w pierwszych godzinach po operacji, co również nie ułatwia karmienia naturalnego. Karmienie piersią po cięciu cesarskim bywa trudniejsze, wiec mamy częściej się poddają i rezygnują.

Do powikłań nie położniczych możemy zaliczyć nieprawidłowe gojenie się rany pooperacyjnej, zakażenia, zagrażające życiu powikłania zakrzepowo-zatorowe, niedrożność jelit, uszkodzenie pęcherza moczowego.

Powikłania anestezjologiczne są zależne od rodzaju znieczulenia, jakie zastosowano do operacji. Znieczulenie ogólne wiąże się z większym ryzykiem powikłań. Większość powikłań śmiertelnych, związanych ze znieczuleniem do cięcia cesarskiego występuje po znieczuleniu ogólnym, dlatego też jest ono stosowane tylko jeśli istnieją przeciwwskazania do znieczulenia regionalnego lub operacja odbywa się w trybie nagłym. Znieczulenie ogólnie niesie ze sobą ryzyko, związane z nieprawidłową intubacją, zachłyśnięciem treścią żołądka, zespołem aortokawalnym. Po operacji mogą wystąpić bóle głowy, mdłości, wymioty.

Znieczulenie zewnątrzoponowe, które obecnie jest najczęściej stosowanym w położnictwie również wiąże się z pewnymi komplikacjami, występującymi w czasie operacji i po niej: znacznym spadkiem ciśnienia tętniczego krwi, przypadkowym nakłuciem opony twardej, długo utrzymującym się bólem okolicy lędźwiowej, bólami głowy czy nudnościami.

Problemy psychiczne i emocjonalne po porodzie zdarzają się częściej u kobiet po cięciu cesarskim. Operacja trwa krótko, a zaraz po niej dziecko pokazywane jest mamie na chwilę i zabierane. Taki poród utrudnia tworzenie więzi mamy z dzieckiem po urodzeniu, a kobietom niekiedy trudno oswoić się z tym, że ciąża się już zakończyła. Dzieci z cięć cesarskich częściej są oddzielane od mamy, dodatkowo samopoczucie kobiet po cięciu cesarskim jest znacznie gorsze niż tych po porodzie drogami natury, które znacznie szybciej dochodzą do siebie. Mamy po cięciu cesarskim rzadziej karmią swoje maluchy piersią. Wszystko to sprawia, że oceniają one swój poród gorzej niż kobiety po porodach drogami natury i znacznie częściej występuje u nich trauma poporodowa, niska samoocena, negatywne nastawienie do porodu. Reakcja na dziecko bezpośrednio po porodzie też częściej jest w tych przypadkach negatywna lub obojętna.

Powikłania po cięciu cesarskim są czasem bardziej odległe w czasie, pojawiają się po tygodniach, miesiącach, a nawet latach od operacji. Po zabiegu dość często pojawiają się zrosty w jamie brzusznej, czasem, aby uwolnić się od bólu konieczna jest kolejne operacja. Wykazano również, że u kobiet po cięciu cesarskim pojawiają się problemy z kręgosłupem i postawą ciała, spowodowane naruszeniem ważnych struktur, stanowiących „rusztowanie’ naszego ciała. Stan po cięciu cesarskim może niekorzystnie wpłynąć na przebieg kolejnych ciąż i porodów. Blizna po cięciu cesarskim na macicy może się rozejść, będąc wskazaniem do wcześniejszego ukończenia ciąży lub zakończenia jej kolejny raz cięciem cesarskim. Poza tym cięcie cesarskie zwiększa ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej oraz łożyska przodującego czy przyrośniętego w kolejnej ciąży.

POWIKŁANIA PO CIĘCIU CESARSKIM U DZIECKA

Cięcie cesarskie może być wykonane wtedy, gdy w czasie porodu pojawią się wskazania do operacji, a także ze wskazań, występujących wcześniej. W tym drugim przypadku mówimy o planowych cięciach cesarskich, czy też operacji ze wskazań elektywnych.

W czasie porodu fizjologicznego dziecko przez cały czas adaptuje się do zmieniających się warunków, co zdecydowanie ułatwia adaptację pourodzeniową, w tym pierwszy wdech czy oczyszczenie dróg oddechowych. W czasie operacji te mechanizmy są całkowicie pominięte, co ma wpływ na powikłania po cięciu cesarskim u dziecka.

Najczęściej występują zaburzenia oddychania, zwykle są one przejściowe, ale też mogą być przyczyną dalszych zaburzeń. W niektórych przypadkach dochodzi do rozwoju zagrażającego życiu zespołu RDS. Noworodki z cięć cesarskich częściej wymagają specjalistycznej pomocy, także w oddychaniu. Po urodzeniu otrzymują niższą ocenę w skali Apgar w pierwszej minucie po urodzeniu, a często także w kolejnych minutach.

Wykazano, że noworodki z cięć cesarskich mają nieprawidłową florę bakteryjną jelit. Skład i ilość tej flory wpływa nie tylko na trawienie (dzieci z cięć cesarskich częściej cierpią na kolki i bóle brzucha), ale także na odporność. Flora bakteryjna noworodka tworzy się prawidłowo w czasie porodu drogami natury, gdzie dziecko kolonizowane jest bakteriami matki – pałeczkami kwasu mlekowego, a następnie florą bakteryjną jej skóry – przy kontakcie skóra do skóry natychmiast po porodzie. Zaleca sie przystawienie dziecka do piersi w czasie tego kontaktu, co powoduje, ze noworodek otrzymuje gotowe przeciwciała z mleka mamy, a także pro- i prebiotyki. Noworodki z cieć cesarskich nie mają takiej możliwości, dlatego są kolonizowane w pierwszej kolejności patologiczną florą szpitalną. Obniżenie odporności dzieci z cięć cesarskich związane jest także z faktem, iż taki poród jest dla dziecka ogromnym szokiem, a ten stres negatywnie wpływa na odporność. Obniżona odporność zwiększa ryzyko zakażeń, a także astmę czy alergii. Warto zaznaczyć, że dzieci z cięcia cesarskiego rzadziej są karmione mlekiem mamy.

Trwają badania nad odległymi skutkami cięcia cesarskiego i wpływem na dalszy rozwój dziecka. Dotychczas udowodniono m.in częstsze występowanie ADHD i innych zaburzeń zachowania, a nawet chorób psychicznych w przyszłości u osób, urodzonych drogą ciecia cesarskiego.

Cięcie cesarskie to zabieg, który ma ratować zdrowie i życie. Jednak w przypadku braku przeciwwskazań do porodu drogami natury, poród operacyjny jest obarczony większym ryzykiem dla mamy i dziecka. Dlatego za każdym razem, przed podjęciem decyzji o drodze porodu należy odpowiedzieć na pytanie – co w tym konkretnym przypadku będzie bezpieczniejsze.

Autor: Maria Lepucka

Maria Lepucka
Położna, certyfikowany doradca laktacyjny, doktorantka Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Zajmuje się pracą naukową i dydaktyczną z zakresu położnictwa i ginekologii, a także prowadzeniem edukacji przedporodowej dla przyszłych rodziców i opieką nad pacjentkami w każdym wieku. Prowadzi prywatną praktykę położniczą z poradnią laktacyjną we Wrocławiu: https://poloznawroclaw.pl. Założycielka i główna autorka wpisów i artykułów w portalu FeminaSum.pl. Więcej »

Nie przegap

Rodzicielstwo bliskości w plemieniu Hmong

Rodzicielstwo bliskości w plemieniu Hmong

Kobiety z plemienia Black Hmong nie korzystają z ciążowych „L-czwórek”, urlopów macierzyńskich, nie boją się …

12 komentarzy

  1. Jakie jest więc najlepsze rozwiązanie dla osób ze sporą wadą wzroku, które chciałby urodzić dziecko jak najbezpieczniej ale nie niszcząc jeszcze bardziej wzroku?

    • Maria Lepucka
      Maria Lepucka

      Obecnie wada wzroku nie jest uważana za przeciwwskazanie do porodu naturalnego. Większym obciążeniem dla oka jest sama ciąża, aniżeli poród. Aby zadbać o swoje bezpieczeństwo należy jednak być pod opieką okulisty i pod koniec ciąży wykonać badania dna oka, aby upewnić się, że nie występują tam niepokojące zmiany. Zmiany w dnie oka mogą być przeciwwskazaniem do porodu drogami natury.

  2. Witam. W styczniu 2016 r. Miałam cc. Było planowane ponieważ syn był ułożony pośladkami, ale poród zaczął się szybciej wiec nie miałam spotkania z anestezjologiem dopiero na stole operacyjnym. Od porodu odczuwam bóle kręgosłupa ( mam stwierdzone skoliozy na każdym odcinku ) podczas cciąży nigdy mnie nie bolał przed ciążą czasami również mam częste zawroty gliwy oraz brak poczucia rownowagi. Czy to może być po znieczuleniu po cesarskim cięciu?

    • Maria Lepucka

      Opisane objawy mogą być skutkami zastosowanego znieczulenia, dlatego polecam wizytę u neurologa.

      • Byłam . Powiedział że to nie skutki znieczulenia. Miałam robiony rezonans głowy i nic nie wykrył. RTG kręgosłupa co potwierdziło że mam skoliozy na każdym kręgu. Co Pani zdaniem powinnam jeszcze zrobić? – jakie badania? Czy to przejdzie – te zawroty oraz brak poczucia równowagi po jakimś czasie i bóle kręgosłupa – po jakim czasie? Zamówiłam masaż leczniczy kręgosłupa to pomoże? Jak mogę się pozbyć tych dolegliwości?

  3. Ja również miałam cesarke z powodu pośladkowego ułożenia dziecka. Bardzo brakowało mi tego pierwszego kontaktu z dzieckiem, pierwszego karmienia i przytulenia. Lekarze zadbali natomiast, by dziecku dostrczyc prawidłowej flory bakteryjnej, którą normalnie dziecko nabywa przechodzac przez kanał rodny. Synkowi podawano preparat FFbaby. DZieki temu zmniejsza sie prawdopodobieństwo alergii pokarmowych, zakażeń szpitalnych czy po po prostu problemów brzuszkowych.

    • Po konsultacji z lekarzem pediatrą i niestety moim stanem zdrowia po cc musiałam sięgnąć po mleko modyfikowane oraz wymieniony przez Elę probiotyk FF baby.Stosowałam przez 6 tygodni i jestem bardzo zadowolona z efektów.Nie mamy problemów z układem pokarmowym.Swietnie chroni malucha przed szkodliwym działaniem drobnoustrojów.Myslę,że wzmocnił sie też układ odpornosciowy bo maluch mi nie choruje.

  4. witam,
    pisze pracę licencjacką dotyczącą konsekwencji porodu przez cesarskie cięcie dla rozwoju dziecka. czy posiada pani artykuły związane z tym tematem ?

  5. Straszne, średniowieczne bzdury. Jestem 5mcy po cc i od pierwszej sekundy po operacji do teraz uważam, że to był najlepszy wybór.

    • Maria Lepucka

      To są aktualne dane na temat najczęstszych powikłań cięcia cesarskiego. Oczywiście można w nie nie wierzyć ale medycyna nie jest kwestią wiary. Niemniej cieszę się, że udało się Pani przebrnąć przez operację bez powikłąń. Nie każda mama ma to szczęście.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *