Strona główna » Artykuły » Zdrowie dziecka » Zakażenie HIV u dzieci a ich rozwój psychospołeczny

Zakażenie HIV u dzieci a ich rozwój psychospołeczny

Zakażenie HIV u dzieci a ich rozwój psychospołecznyZakażenie HIV u dzieci przebiega bardziej gwałtownie niż u dorosłych, znacznie szybciej dochodzi do rozwoju objawów choroby i śmierci, jednakże prawidłowe leczenie może znacznie opóźnić ten proces. Dzieci zarażają się zwykle od matki (w czasie ciąży, porodu lub karmienia) lub podczas podania krwi czy preparatów krwiopochodnych. Zakażenie HIV u dzieci ma duży wpływ na relacje rodzinne, rozwój psychospołeczny, poznawczy i fizyczny. Odpowiednie wsparcie rodzin, dotkniętych tym problemem, a także indywidualna i holistyczna opieka medyczna mogą zmniejszyć cierpienie, poczucie wykluczenia, a także poprawić jakość życia chorego i jego rodziny.

PRZEBIEG HIV I AIDS U DZIECKA

Zakażenie HIV u dzieci przebiega nieco inaczej niż u dorosłych, inny jest także kliniczny obraz AIDS. Wynika to z niedojrzałości dziecięcego systemu immunologicznego i przejawia się przede wszystkim w szybszym przechodzeniu przez poszczególne fazy zakażenia. O wiele niekorzystniej kształtują się także wskaźniki przeżywalności i jeśli nie wdroży się leczenia przeciwwirusowego prawdopodobieństwo pozostawania dziecka w fazie bezobjawowej przez rok wynosi mniej niż 20%. W ciągu pierwszego roku życia u 25 % dzieci rozwija się AIDS prowadząc do śmierci. Około 16 % dzieci umiera przed ukończeniem czwartego roku życia na skutek gwałtownego wyniszczenia układu odpornościowego i rozwoju licznych zakażeń oportunistycznych. W ponad 95 % przypadków zakażenie HIV u dzieci ma charakter wertykalny, najczęściej nabywane jest okołoporodowo, rzadziej w trakcie karmienia piersią lub wewnątrzmacicznie. Jak się okazuje okres inkubacji HIV jest dłuższy w przypadkach, gdy infekcja spowodowana została podawaniem produktów krwiopochodnych, w porównaniu do przypadków przeniesienia wirusa z matki na dziecko. Jednak odpowiednie leczenie może wydłużyć życie dzieciom zakażonym wirusem HIV. Odnotowano przypadki, kiedy dysfunkcje rozwinęły się dopiero po 7-10 latach lub dłużej od momentu zakażenia.

ZAKAŻENIE HIV U DZIECI A OBJAWY NEUROLOGICZNE

Zakażenie HIV u dzieci powoduje silniejszą neurodegenerację układu nerwowego niż u dorosłych. Zaburzeń tego typu doznaje 78-93% małoletnich chorych. Oczywiście skutki są tym bardziej uciążliwe im wcześniej doszło do zakażenia. Ciekawe jest, że u niektórych dzieci pierwszym objawem zakażenia mogą być objawy padaczki, co niezmiernie rzadko zdarza się w pacjentów dorosłych. Stan psychiczny dziecka będzie zależał od rodzaju i rozległości uszkodzeń jego układu nerwowego. Jest to zależność silniejsza niż w przypadku osób dorosłych obserwowana na podstawie fizjologicznych wyznaczników rozwoju choroby i funkcjonowania neuropsychologicznego. Zakażenie HIV u dzieci powoduje opóźnienia rozwojowe, deficyty poznawcze i problemy psychiatryczne. Charakterystyczna dla populacji dziecięcej jest także znaczna rozpiętość indywidualna objawów i deficytów.

ASPEKT SPOŁECZNY ZAKAŻEŃ HIV

Dane dotyczące sytuacji w Polsce zbiera Zakład Epidemiologii Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie. Są to informacje zbierane od momentu wdrożenia badań w 1985 roku. Podczas ciąży zakażonych kobiet matczyne przeciwciała anty-HIV są biernie przenoszone przez łożysko do płodu i mogą przetrwać okres 18 miesięcy co nie oznacza jeszcze, że dziecko jest zakażone. U ponad 118 dzieci stwierdzono przeciwciała anty-HIV przed upływem 18-go miesiąca życia, z czego wedle szacunków ok. 60 dzieci mogło ucierpieć z powodu rzeczywistego zakażenia ich organizmów. Siedemnaścioro zakażonych dzieci zachorowało na AIDS, pięcioro z nich zmarło do roku 2000. Dodatkowo szacuje się, że w początkowym okresie epidemii wirusem HIV mogło zarazić się w Polsce kilkunastu pacjentów z hemofilią. Byłyby to osoby zarażone na skutek zabiegu przetaczania krwi. Jest to możliwe ze względu na zjawisko tzw. „okienka serologicznego”, które to oznacza niemożność wykrycia przeciwciał anty-HIV w okresie kilku, kilkunastu tygodni tuż po zakażeniu. Zatem istnieje możliwość zarażania się wirusem poprzez przetoczenie krwi od zainfekowanego dawcy. Od wdrożenia badań w 1985 r. do 31 maja 2014 r. stwierdzono zakażenie HIV ogółem u 17.935 osób, odnotowano 3.113 zachorowań na AIDS; 1.269 chorych zmarło.

Namnażanie się wirusa HIV jest procesem, który dzięki postępowi nauk medycznych i odpowiedniemu leczeniu można spowolnić i tym samym dać szansę pacjentowi na przedłużenie życia. Nie jest jak dotąd znana metoda, która mogłaby to życie ocalić, bowiem nie ma sposobu na definitywne wyeliminowanie z organizmu wirusa, który już do niego wniknął. Istnieją doniesienia medialne z wiosny roku 2013, wedle których udało się tego dokonać u amerykańskiej dwulatki, jednak przypadek ten wymaga niezależnych potwierdzeń. Za najważniejszą obronę uchodzi profilaktyka polegająca na uświadamianiu rodzaju zachowań ryzykownych sprzyjających zakażeniu HIV oraz edukacja osób już zakażonych i chorych co do sposobu poprawienia jakości ich życia. Wszystkie aspekty życia z zakażeniem i rozwiniętym już AIDS nie są jeszcze wystarczająco poznane, co więcej towarzyszy im mnóstwo stereotypów. Chory staje w sytuacji granicznej gdzie mierzy się z odrzuceniem społecznym, lękiem, cierpieniem i śmiercią. Jednak nie jest to jeszcze pełny obraz, przeżycia te mogą odbiegać od antycypowanych, w zależności od indywidualnych zasobów człowieka. Szczególnie dotyczy to sytuacji gdy choruje dziecko.

JAK ZAKAŻENIE HIV U DZIECI WPŁYWA NA ICH ROZWÓJ MOTORYCZNY

Strukturami mózgu, które zostają zdegenerowane wskutek działania wirusa HIV są jądra podstawy. Oznacza to problemy ze sprawnością ruchową. Zakażenie HIV u dzieci często w pierwszej kolejności manifestuje się dysfunkcjami motorycznymi. Niemowlęta nie mają prawidłowego napięcia mięśniowego, następnie z opóźnieniem rozwijają swoje zdolności motoryczne. U dzieci, które zakończyły ten etap swojego życia za wczesną oznakę rozpoczęcia się zaburzeń uznaje się trudności w chodzeniu. Dzieci te uczą się chodzić w charakterystyczny sposób, na palcach, jak w przypadku spastyczności. Zaburzenia chodu i równowagi postępują w wieku przedszkolnym i szkolnym. Niektóre dzieci mogą całkowicie utracić zdolność chodzenia. Testy potwierdzają osłabienie siły i napięcia mięśni lub takie problemy neurologiczne jak: porażenie spastyczne, sztywność, wzmożenie odruchów, drżenie kończyn, porażenie rzekomoopuszkowe.

JAK ZAKAŻENIE HIV U DZIECI WPŁYWA NA ICH ROZWÓJ POZNAWCZY

Zakażenie HIV u dzieci w większym lub mniejszym stopniu może wpływać na ich rozwój intelektualny. Zróżnicowanie indywidualne wśród dzieci zakażonych HIV w sferze rozwoju poznawczego jest bardzo duże. Do obniżenia ogólnej sprawności intelektualnej może dojść już u dziecka w bezobjawowej fazie infekcji. Natomiast w stadium kolejnym, w objawowej fazie infekcji HIV badania psychologiczne sugerują obniżenie funkcji intelektualnych w stopniu lekkim do średniego. Podsumowując u dzieci z AIDS poziom inteligencji waha się od lekkiej do ciężkiej niepełnosprawności umysłowej. Za istotny objaw uważa się także zaburzenia uwagi. Trudności z koncentracją uwagi oraz nadaktywność pojawiają się częściej u tych dzieci zainfekowanych wirusem, które w życiu płodowym narażone były na szkodliwy wpływ alkoholu czy narkotyków, u wcześniaków, czy u dzieci z rodzin gdzie już wcześniej występowały takie problemy poznawcze. Problemy występują także w sferze językowej, w fazie pełnoobjawowego AIDS odnotowuje się przypadki całkowitej utraty zdolności porozumiewania się językowego. Jeśli zakażenie HIV u dzieci następuje w życiu płodowym lub drogą karmienia naturalnego cechują się one opóźnionym nabywaniem i rozwijaniem zdolności językowych. Dzieci, których infekcja wiązała się z transfuzją krwi czy preparatami krwiopochodnymi przejawiają regresję w mówieniu, ograniczają się do wydawania pojedynczych słów, ale stosunkowo dobrze rozumieją mowę.

ZAKAŻENIE HIV U DZIECI W ASPEKCIE EMOCJONALNYM I RODZINNYM

Zakażenie HIV u dzieci powoduje dysfunkcje, dotyczące ich funkcjonowania emocjonalnego i społecznego. Dochodzić może do wycofywania się z kontaktów z otoczeniem, także w reakcji na ostracyzm społeczny. Dzieci stają się apatyczne, z trudem przychodzi im komunikowanie uczuć, tak w sposób werbalny jak i niewerbalny. Nie reagują na próby nawiązania kontaktu. Funkcjonowanie emocjonalne takich dzieci może wyróżniać się także pobudzeniem psychoruchowym, impulsywnością, niemożnością uspokojenia się. Decydujący wpływ mają zachowania opiekunów. Tymczasem matki zakażonych dzieci najczęściej same stają się nosicielkami wirusa w wyniku dożylnego stosowania narkotyków lub poprzez kontakt seksualny z narkomanem. Nierzadkie są sytuacje kiedy kobieta nie obciążona patologicznymi nawykami zakaża się od swojego partnera/męża, który uprzednio dokonując ryzykownego kontaktu seksualnego przeniósł wirus do swojego organizmu. W takich przypadkach ogólna sytuacja zdrowotna, socjoekonomiczna i psychologiczna tej rodziny jest bardzo trudna i dziecko często nie ma wystarczającej opieki ze strony ojca czy matki, dochodzić może także do rozpadu rodziny.

Nie bez wpływu na samopoczucie i funkcjonowanie dziecka są częste hospitalizacje i bolesne zabiegi terapeutyczne. Dochodzi do porzucania dzieci w pediatrycznych oddziałach szpitalnych, gdzie jego opiekunowie zaprzestają składać wizyty. Małoletni pacjent cierpi wówczas z powodu nie tylko zaburzeń somatycznych ale i choroby sierocej. Wdrażając leczenie antyretrowirusowe we wczesnym okresie życia należy uwzględnić gotowość rodziców bądź opiekunów dziecka do współpracy i zapewnienia przyjmowania leków. Niejednokrotnie zaobserwować można prawidłowość, wedle której zakażony rodzic nie dbający o przestrzeganie zasad przyjmowania leków dopuszcza się tych samych zaniedbań w stosunku do swojego dziecka. Czynnikiem ważnym w procesie przyjmowania lekarstw u dziecka, który należy odnotować mimo, że wydaje się błahy jest także smak preparatów w formie syropów i zawiesin. Jeśli w odczuciu dziecka smak ten będzie wzbudzał wstręt to może to skutkować wymiotami, wypluwaniem substancji czy innymi formami unikania takiego leku. Leczenie niesie ryzyko skutków ubocznych w postaci wzrostu poziomu lipidów we krwi, przemieszczenia tkanki tłuszczowej czy rozwoju cukrzycy, zatem małoletni pacjent będzie potrzebował poradnictwa dietetycznego. Działania uboczne terapii mogą być przyczyną zarzucenia jej zwłaszcza u pacjentów w wieku nastoletnim, którzy mogą negować potrzebę leczenia. Należy zwrócić uwagę także na częsty fakt współwystępowania z zakażeniem HIV raka szyjki macicy, co skutkować może wystąpieniem tego nowotworu już u nastolatki przed ukończeniem wieku rozwojowego.

Zakażenie HIV u dzieci prawidłowo leczonych nie jest przeciwwskazaniem do pobierania edukacji w przedszkolu i szkole. W Polsce organizowane są kolonie, obozy i warsztaty dla dzieci ich rodziców i opiekunów, czym zajmuje się np. Stowarzyszenie Wolontariuszy na Rzecz Dzieci „Mały Książę”. Sprawowanie opieki nad ludźmi żyjącymi z HIV/AIDS należy rozpocząć od normalizacji stosunków społecznych i nawoływania do pełnej szacunku i oddania postawy wobec zakażonych i chorych. Potrzebne są przedsięwzięcia ukierunkowane na zmniejszenie dystansów społecznych.

Wszystkie dzieci urodzone przez matki seropozytywne powinny być szczepione zgodnie z indywidualnym, ustalonym dla nich kalendarzem szczepień, gdyż w przypadku niektórych szczepionek zakażenie HIV u dzieci jest przeciwwskazaniem do ich podania. Większość dzieci urodzonych przez matki seropozytywne nie jest zakażona, a wiele spośród zakażonych, prawidłowo leczonych i kontrolowanych przez długi okres nie ma objawów związanych z zakażeniem. Należą one do grupy pacjentów long-term non-progressors, jednak zjawisko to jest zbyt słabo zbadane i brak jest dokładnych danych statystycznych na jego temat. Niemniej jak wynika z doświadczenia zespołu terapeutycznego funkcjonującego przy Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym w Warszawie dzieci prawidłowo leczone osiągają wiek dojrzały.

Autor: Małgorzata Ćwik

Małgorzata Ćwik
Okiem psycholożki przyglądam się sprawom zdrowia kobiet i nie odmawiam swojego ucha gdy któraś z nich zechce podzielić się ze mną swoją historią

Nie przegap

Bezczelne reklamy mleka modyfikowanego

Bezczelne reklamy mleka modyfikowanego

Nie ma się co oszukiwać, mleko modyfikowane jest reklamowane mimo wszelkich rekomendacji i zakazów. I …

2 komentarze

  1. Ja czytałem że wirusy nie istnieją.I nie ma żadnych wiarygodnych dowodów na to że jest inaczej.Do tego lekarstwo na AIDS tez znalazłem.

  2. I właśnie dlatego warto regularnie robić testy na HIV. Jeśli ktoś nie lubi laboratorium, można zrobić szybkie testy z kropli krwi typu quickhivtest. Większość Polaków niestety nie ma pojęcia o zakażeniu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.